Koordynator BHP na budowie

Czym jest koordynator bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy pracy?

Koordynator bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy pracy, po słowacku koordinátor bezpečnosti a ochrany zdravia pri práci (zwykle skracany do koordinátor bezpečnosti), to osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo i zdrowie na placu budowy, na którym jednocześnie pracuje kilku pracodawców. Inwestor, nazywany po słowacku stavebník, musi wyznaczyć jednego lub więcej koordynatorów dla każdej takiej budowy. Obowiązek ten wynika z rozporządzenia rządowego dotyczącego bezpieczeństwa na placu budowy, a nie z samej ustawy budowlanej.

Które przepisy prawne tworzą ten obowiązek?

Głównym przepisem jest rozporządzenie rządu 396/2006 Z. z., którego oficjalny tytuł brzmi: Rozporządzenie rządu Republiki Słowackiej w sprawie minimalnych wymagań bezpieczeństwa i zdrowia na placu budowy (Nariadenie vlády o minimálnych bezpečnostných a zdravotných požiadavkách na stavenisko). Jego § 11 oraz załącznik 4 stwierdzają, że przejmuje ono dyrektywę Rady 92/57/EWG z 1992 roku, będącą europejskim źródłem modelu koordynatora. Obecna wersja w serwisie Slov-Lex obowiązuje od 1 stycznia 2023 roku (zmieniona przez 469/2022 Z. z.).

Ustawa budowlana, ustawa 25/2025 Z. z. (Stavebný zákon), nie tworzy tego obowiązku. Wymienia jednak koordynatora w kilku miejscach. Koordynator może wejść na teren budowy jako jedna z wymienionych osób, kierownik budowy (stavbyvedúci) musi umożliwić koordynatorowi wpisy do dziennika budowy, a nadzór budowlany (stavebný dozor) przy konstrukcji zastrzeżonej ma prawo współpracować z koordynatorem. Wykonawca musi stosować się do poleceń koordynatora dotyczących procedur pracy i środków ochrony indywidualnej (§ 32 ust. 2 lit. f)). Informacje o samej ustawie znajdą Państwo na stronie Ustawa budowlana.

Kto za co odpowiada: koordynator projektowy, koordynator budowy i kierownik budowy?

Rozporządzenie rozdziela dwie role koordynatorskie. Koordynator projektowy (koordinátor dokumentácie) jest projektantem i pracuje nad projektem w fazie projektowania oraz przy każdej późniejszej zmianie. Koordynator bezpieczeństwa (koordinátor bezpečnosti) jest wyznaczany dla samej budowy na podstawie tej samej zasady z § 3 ust. 1, która obejmuje również koordynatora na etapie realizacji opisanego w § 6. Kierownik budowy (stavbyvedúci) prowadzi roboty budowlane na miejscu i jest odrębną rolą.

Kiedy należy wyznaczyć koordynatora?

Wyzwalaczem jest liczba pracodawców, a nie wielkość inwestycji. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia obowiązek dotyczy sytuacji, w której na placu budowy będzie pracować więcej niż jeden pracodawca lub więcej niż jedna osoba samozatrudniona niebędąca pracodawcą. Jeśli roboty wykonuje tylko jeden pracodawca, warunek nie jest spełniony. Tekst przepisu nie wyjaśnia, jak liczyć jednego pracodawcę razem z jedną osobą samozatrudnioną. W takim przypadku należy zapytać wykonawcę lub technika bezpieczeństwa. Plan bezpieczeństwa musi istnieć przed założeniem placu budowy (§ 3 ust. 2), dlatego wyznaczenie koordynatora trzeba zaplanować na tyle wcześnie, aby plan był gotowy w tym momencie.

Wyznaczenie koordynatora nie zwalnia inwestora z jego własnej odpowiedzialności za zadania (§ 3 ust. 5). Inwestor przesyła też zawiadomienie do inspektoratu pracy przed rozpoczęciem robót. Dotyczy to sytuacji, gdy roboty potrwają dłużej niż 30 dni roboczych, przy jednoczesnej obecności na placu ponad 20 osób, lub przekroczą 500 osobodni (§ 3 ust. 3). Zawiadomienie musi być także widocznie wywieszone na placu budowy (§ 3 ust. 4).

Co koordynator robi na placu budowy?

Rozporządzenie wiąże koordynatora z pisemnym planem bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Koordynator projektowy sporządza ten plan, który określa zasady wykonywania prac na placu budowy i zawiera specjalne środki dla prac o wysokim ryzyku wymienionych w załączniku 2 rozporządzenia. Koordynator projektowy przygotowuje również dokument informacyjny obejmujący wszystkie późniejsze prace (§ 5 ust. 2).

Zadania koordynatora budowy określa § 6 ust. 2. Obejmują one:

• stosowanie ogólnych zasad zapobiegania do prac wykonywanych równocześnie lub kolejno oraz do czasu wyznaczonego dla każdego etapu,
• dbanie o to, by pracodawcy i osoby samozatrudnione stosowały ogólne zasady z § 7 oraz przestrzegały planu bezpieczeństwa,
• dostosowywanie planu bezpieczeństwa do zmian w robotach,
• organizowanie współpracy między pracodawcami na placu budowy,
• sprawdzanie, czy procedury pracy są prawidłowo stosowane,
• dbanie o to, by na plac wchodziły wyłącznie osoby mające obowiązki związane z pracą.

W ustawie budowlanej koordynator jest stałym uczestnikiem na placu budowy: wejście jest dozwolone za wiedzą kierownika budowy, a koordynator może dokonywać wpisów do dziennika budowy.

Czym koordynator różni się od nadzoru budowlanego?

Te dwie role są często mylone. Nadzór budowlany (stavebný dozor) to osoba, którą inwestor zatrudnia, aby sprawdzała, czy roboty budowlane są zgodne ze sprawdzonym projektem. Zadaniem koordynatora jest bezpieczeństwo i zdrowie na placu budowy na podstawie rozporządzenia o bezpieczeństwie. Ustawa budowlana pozwala tym dwóm rolom współpracować, ale mają one różne podstawy prawne. Rozporządzenie dopuszcza, by osoba uprawniona do pełnienia nadzoru budowlanego działała jako koordynator budowy (§ 6 ust. 1), więc jedna osoba może pełnić obie funkcje.

Czy mały projekt wymaga koordynatora bezpieczeństwa?

Dom budowany przez jednego wykonawcę z własnymi pracownikami nie uruchamia tego obowiązku, ponieważ na placu pracuje tylko jeden pracodawca. Każdy odrębny pracodawca na placu budowy wlicza się do progu, więc projekt, w którym generalny wykonawca zatrudnia firmę dekarską, elektryka i firmę robót ziemnych jako odrębnych pracodawców, spełnia ten warunek. Inwestor powinien już na etapie przetargu zapytać wykonawcę, którzy pracodawcy będą pracować na placu, aby wyznaczenie koordynatora mogło zostać zaplanowane przed przekazaniem placu budowy.

Czy nowa ustawa budowlana zmienia ten obowiązek?

Obowiązek pozostaje w rozporządzeniu rządu 396/2006 Z. z. Ustawa budowlana 25/2025 Z. z. odwołuje się do koordynatora w przepisach dotyczących placu budowy oraz w przepisach o karach. Na przykład przedsiębiorca, który po wezwaniu koordynatora bezpieczeństwa lub kierownika budowy nie zapewnia pracownikom środków ochrony indywidualnej, może zostać ukarany grzywną w wysokości od 100 do 500 euro (§ 80 ust. 1 lit. c)). Nowelizacja 243/2026 Z. z. obowiązuje od 1 stycznia 2027 roku i nie jest tutaj opisana.