Jednostkowa moc wentylatora (Specific Fan Power, SFP)

Specyficzna moc wentylatorów (SFP) to energia elektryczna, jaką pobierają wentylatory centrali wentylacyjnej na każdy metr sześcienny powietrza przetłoczonego w ciągu godziny. Wyraża się ją w Wh/m³, co jest tym samym co W/(m³/h). Karty katalogowe i przepisy używają kilku nazw i jednostek dla tego samego pojęcia, dlatego porównując wartości, zachowaj ostrożność. Liczba pokazuje, ile energii potrzebuje urządzenie, by przetłoczyć określoną ilość powietrza. Jest to jedno z kryteriów certyfikatów Passive House Institute dla centrali wentylacyjnych z odzyskiem ciepła, czyli komponentów klasy domu pasywnego.

Co mierzy specyficzna moc wentylatorów?

SFP zestawia moc elektryczną z natężeniem przepływu powietrza. Urządzenie, które pobiera 45 W, przetłaczając 100 m³/h, ma SFP równe 0,45 Wh/m³, ponieważ 45 podzielone przez 100 daje 0,45. Im niższa wartość, tym mniej energii elektrycznej zużywa urządzenie na przetłoczenie tej samej ilości powietrza. Wskaźnik odnosi się do konkretnego urządzenia. Dwie centrale dobrane na ten sam przepływ mogą mieć bardzo różne wartości.

Liczba ma sens tylko wraz z warunkami badania. Każda wartość podana jest przy określonym natężeniu przepływu i określonym ciśnieniu zewnętrznym, a certyfikat może obejmować kilka modeli, każdy z własnym wynikiem. Porównując dwa urządzenia, sprawdź, czy oba wyniki zmierzono przy zbliżonym przepływie i zbliżonym ciśnieniu.

Jakich jednostek i nazw używa SFP?

Ta sama wielkość pojawia się w trzech systemach jednostek. Przed porównaniem dwóch wartości sprawdź, który z nich stosuje dana karta katalogowa.

Nazwa	Jednostka	Gdzie występuje
Specyficzna moc elektryczna (Pel,spec)	Wh/m³	Certyfikaty Passive House Institute
Specyficzna moc wejściowa (SPI)	W/(m³/h)	Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1253/2014, załącznik I, pkt 1(13)
Wewnętrzna specyficzna moc wentylatorów (SFPint)	W/(m³/s)	Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1253/2014, załącznik I, pkt 1(12)

Wartości w Wh/m³ i W/(m³/h) są liczbowo równe. Godzina ma 3 600 sekund, więc wartość w W/(m³/s) jest 3 600 razy większa od wartości w W/(m³/h). Na przykład 0,45 Wh/m³ to 1 620 W/(m³/s). Dwie wielkości z rozporządzenia nie są jednak tym samym pomiarem. SPI to moc podzielona przez przepływ w punkcie odniesienia. SFPint to wewnętrzny spadek ciśnienia elementów wentylacyjnych podzielony przez sprawność wentylatora, dla referencyjnej konfiguracji.

Jak certyfikaty Passive House podają SFP dla urządzenia o wielkości domu jednorodzinnego?

Passive House Institute (PHI) certyfikuje centrale wentylacyjne jako komponenty i publikuje wyniki w swojej bazie danych. Każdy certyfikat wymienia główne kryteria, które produkt spełnił. Ten artykuł analizuje dwa certyfikaty dla urządzeń o przepływie poniżej 600 m³/h, czyli w zakresie wielkości jednego domu jednorodzinnego. Oba dotyczą Zehnder ComfoAir Q350: pierwszy z wkładem wymiennika ciepła (HRV), drugi z wkładem wymiany energii (ERV). Dokumentu z kryteriami PHI nie udało się otworzyć, dlatego poniższe limity pochodzą z samych certyfikatów.

Kryterium na certyfikacie	Limit
Stopień odzysku ciepła (ηHR)	co najmniej 75 %
Specyficzna moc elektryczna (Pel,spec)	co najwyżej 0,45 Wh/m³
Nieszczelność	poniżej 3 %
Komfort	temperatura powietrza nawiewanego co najmniej 16,5 °C przy temperaturze zewnętrznej −10 °C

Każdy certyfikat stwierdza, że został przyznany, ponieważ produkt spełnił te główne kryteria. Limit mocy elektrycznej jest więc progiem zaliczenia lub niezaliczenia, a nie tylko wartością służącą do szeregowania urządzeń. Oba certyfikaty są ważne do 31 grudnia 2026 roku, dlatego przed ich wykorzystaniem sprawdź w bazie danych, czy nie istnieje nowszy wpis.

Model (identyfikator komponentu)	Zakres przepływu (m³/h)	Pel,spec (Wh/m³)	Stopień odzysku ciepła
Zehnder ComfoAir Q350 HRV (0956vs03)	od 70 do 270	0,24	91 %
Zehnder ComfoAir Q350 ERV (1006vs03)	od 70 do 270	0,25	92 %

Oba modele zużywają około połowy dopuszczalnego limitu. Trzeci certyfikat dotyczy Zehnder ComfoAir Q350 ERV z odzyskiem wilgoci (1438vs05). Stosuje on kryterium odzysku chłodu wynoszące co najmniej 70 % zamiast stopnia odzysku ciepła. Zachowuje ten sam limit 0,45 Wh/m³ i podaje wynik 0,26 Wh/m³.

W jakich warunkach mierzy się wartość dla urządzeń o wielkości domu?

Oba certyfikaty ComfoAir Q350 podają tę samą metodę. Moc całego urządzenia mierzy się przy ciśnieniu zewnętrznym 100 Pa. Certyfikaty podają po 50 Pa dla strony nawiewnej i wywiewnej. Wynik obejmuje moc pracy i sterowania, ale nie obejmuje mocy ochrony przed zamarzaniem.

Trzy inne fakty z tych samych certyfikatów wpływają na to, co uzyskasz w domu. Przy temperaturze zewnętrznej −15 °C strategia ochrony przed zamarzaniem ogranicza przepływ powietrza. Spada on do około 200 m³/h w przypadku HRV i do około 220 m³/h w przypadku ERV. Certyfikat HRV podaje pobór mocy w stanie czuwania na poziomie 1,30 W i zaznacza, że wartość docelowa 1 W została przekroczona. Dom z długimi kanałami lub zabrudzonymi filtrami może mieć inne ciśnienie niż to, przy którym prowadzono badanie. Ten artykuł nie określa ilościowo tego efektu.

Jakie wartości SFP osiągają większe urządzenia?

Urządzenia powyżej 600 m³/h są drugorzędnym przypadkiem dla domu rodzinnego, na przykład w budynku wielorodzinnym lub w małym obiekcie usługowym. Dwa certyfikaty PHI dla takich urządzeń stosują ten sam limit 0,45 Wh/m³ i ten sam limit odzysku ciepła wynoszący 75 %. Ich wyniki pomiarów są zbliżone do limitu. Nuaire XPC65 osiąga 0,40 Wh/m³ przy przepływie od 430 do 1 390 m³/h i stopniu odzysku ciepła 84 %, mierzonym przy 243 Pa. Seria Zehnder EVERKIT, badana według wymagań dla budownictwa mieszkaniowego przy 180 do 246 Pa, osiąga 0,43 do 0,45 Wh/m³.

Model	Zakres przepływu (m³/h)	Pel,spec (Wh/m³)	Stopień odzysku ciepła
Zehnder EVERKIT 1500	od 560 do 900	0,45	83 %
Zehnder EVERKIT 3000	od 900 do 2 100	0,43	83 %
Zehnder EVERKIT 5000	od 2 100 do 2 600	0,43	86 %

Te certyfikaty podają także wskaźnik wydajności, z zalecaną wartością 10. Certyfikat zaznacza, że EVERKIT 1500 nie osiągnął 10,0 i uzyskał 9,5. Certyfikat może spełniać kryterium mocy elektrycznej i jednocześnie nie spełniać innego wymogu. Czytaj więc pełną listę kryteriów, a nie jedną liczbę.

Certyfikat Nuaire podaje przetestowane ciśnienie zewnętrzne 243 Pa. Następnie zaznacza, że rzeczywiste dostępne ciśnienie przy zamontowanych filtrach wynosi 174 Pa, a dodatkowe elementy zmniejszają je jeszcze bardziej. Tabela Zehnder pokazuje ten sam schemat. Przetestowane ciśnienia zewnętrzne od 180 do 246 Pa odpowiadają rzeczywistym dostępnym ciśnieniom od 142 do 214 Pa po uwzględnieniu spadku ciśnienia na filtrze.

Czym SFP różni się od sprawności odzysku ciepła?

Oba wskaźniki pojawiają się na tym samym certyfikacie, ale odpowiadają na różne pytania. Sprawność odzysku ciepła mówi, ile ciepła zostaje odzyskane z powietrza wywiewanego. SFP mówi, ile energii elektrycznej zużywa się na przetłaczanie powietrza.

	Specyficzna moc wentylatorów	Sprawność odzysku ciepła
Co mierzy	Energię elektryczną zużytą na jednostkę przepływu powietrza	Udział ciepła odzyskanego z powietrza wywiewanego
Jednostka	Wh/m³	%
Limit certyfikatu	co najwyżej 0,45 Wh/m³	co najmniej 75 %
Wpływ na dom	Energia elektryczna zużyta na przetłoczenie powietrza	Ciepło potrzebne do ogrzania napływającego świeżego powietrza

Urządzenie może spełnić jedno kryterium i nie spełnić drugiego, dlatego oba powinny znaleźć się w każdym porównaniu. Zrównoważona wentylacja mechaniczna ma wentylator nawiewny i wywiewny. Na certyfikatach moc elektryczna mierzona jest dla całego urządzenia, łącznie z jego sterowaniem, a nie dla samego jednego wentylatora.

Co mówi unijne rozporządzenie o ekoprojekcie w sprawie mocy wentylatorów?

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1253/2014 określa wymagania ekoprojektu dla central wentylacyjnych. Artykuł 2 dzieli je na dwie grupy. Mieszkaniowa centrala wentylacyjna (RVU) ma maksymalny przepływ do 250 m³/h. Może mieć również przepływ od 250 do 1 000 m³/h, jeśli producent zadeklaruje wyłącznie zastosowanie mieszkaniowe. Niemieszkaniowa centrala wentylacyjna (NRVU) to każde większe urządzenie lub urządzenie z tego środkowego zakresu bez takiej deklaracji. Wymagania obowiązują od 1 stycznia 2016 roku oraz od 1 stycznia 2018 roku (artykuł 3).

Rozporządzenie nie ustala limitu SPI dla urządzeń mieszkaniowych. Zamiast tego załącznik II ogranicza jednostkowe zużycie energii (SEC) dla RVU. Limit SEC wynosi 0 kWh/(m²·rok) od 1 stycznia 2016 roku i −20 kWh/(m²·rok) od 1 stycznia 2018 roku. SPI wchodzi do obliczenia SEC, a równanie w załączniku VIII zapisuje go w kW/(m³/h), podczas gdy załącznik I definiuje go w W/(m³/h). Załącznik IV wymaga, by producent podawał SPI w W/(m³/h) dla każdego modelu RVU, dzięki czemu możesz odczytać tę wartość z informacji o produkcie.

Dla urządzeń niemieszkaniowych załącznik III ustala maksymalny SFPint w W/(m³/s) jako wzór. Wynik zależy od typu odzysku ciepła, znamionowego przepływu, premii za sprawność i korekty filtra, dlatego nie jest to jedna liczba. Załącznik VII zawiera wartości odniesienia, które nie są wymaganiami. Certyfikaty Passive House opisane powyżej i to rozporządzenie to odrębne systemy, a urządzenie może spełniać jeden z nich i nie spełniać drugiego.

Jak kupujący powinien wykorzystać wartość SFP?

• Poproś o certyfikat lub wpis w bazie danych, a nie tylko o wartość podaną w broszurze.
• Porównuj urządzenia przy tym samym przepływie i tym samym ciśnieniu zewnętrznym, ponieważ certyfikowana wartość zależy od obu.
• Sprawdź jednostkę każdej wartości: Wh/m³ i W/(m³/h) są równe, a W/(m³/s) jest 3 600 razy większe.
• Zapytaj projektanta o ciśnienie, jakie rzeczywiście wytworzą kanały i filtry.
• Sprawdź zakres przepływu podany na certyfikacie oraz to, czy przepływ danej centrali mieści się w zakresie, dla którego została przebadana.

Czy SFP ma znaczenie poza certyfikacją Passive House?

Rozporządzenie wymaga podawania SPI w informacjach o produkcie dla urządzeń mieszkaniowych. Może on zatem pojawiać się na kartach katalogowych urządzeń bez certyfikatu Passive House. Ten artykuł nie cytuje żadnego słowackiego przepisu budowlanego, a każdy wymóg prawny należy sprawdzić w aktualnym brzmieniu przepisu, zanim się na nim oprzesz.