Czas pogłosu

Czas pogłosu, oznaczany często jako RT60, to czas w sekundach, w którym dźwięk zanika o 60 decybeli od chwili wyłączenia źródła. Jest standardową miarą jednoliczbową określającą, jak długo pomieszczenie podtrzymuje dźwięk, i wyjaśnia, dlaczego goła sala o twardych powierzchniach daje echo. W słowackich tekstach fachowych ten termin brzmi doba dozvuku.

Czym jest czas pogłosu i jak się go definiuje?

Czas pogłosu to tempo, w jakim energia dźwiękowa zanika w zamkniętej przestrzeni. Gdy źródło przestaje grać, dźwięk nie znika natychmiast. Odbija się od ścian, sufitu, podłogi i mebli, a każde odbicie traci część energii na skutek pochłaniania. Zanikanie śledzi się jako spadek poziomu, a punktem odniesienia jest czas, po którym poziom spadnie o 60 dB, co odpowiada milionkrotnemu spadkowi natężenia dźwięku. Od tego punktu odniesienia pochodzi symbol RT60.

Czas pogłosu oblicza się osobno dla każdego pasma częstotliwości, ponieważ materiały pochłaniające działają inaczej na niskie i wysokie tony, a projektanci koncentrują się na pasmach środkowych, w których mieści się mowa.

Jak oblicza się czas pogłosu według wzoru Sabine'a?

Klasycznym przybliżeniem jest wzór Sabine'a, nazwany od Wallace'a Clementa Sabine'a, który zajmował się akustyką wnętrz pod koniec XIX wieku. W jednostkach metrycznych ma on postać:

RT60 = 0.161 × V / A

V to kubatura pomieszczenia w m3. A to całkowita chłonność akustyczna w sabinach metrycznych, gdzie jeden sabin to metr kwadratowy idealnie pochłaniającej powierzchni. Całkowita chłonność to suma po wszystkich powierzchniach i obiektach w pomieszczeniu, z których każdy składnik to iloczyn powierzchni i współczynnika pochłaniania. Wzór ma charakter statystyczny: zakłada względnie rozproszone pole dźwiękowe i równomierne rozmieszczenie pochłaniaczy, dlatego słabiej sprawdza się w pomieszczeniach z kilkoma bardzo silnymi pochłaniaczami lub o nietypowych kształtach.

Wzór tłumaczy, dlaczego dwa pomieszczenia tej samej wielkości mogą brzmieć zupełnie inaczej. Pomieszczenie z twardą podłogą, szkłem i gołym betonem ma małą całkowitą chłonność A. To samo pomieszczenie z dywanem, tapicerowanymi siedziskami i zasłonami ma znacznie większe A, więc zanik jest znacznie krótszy.

Dlaczego minimalistyczne otwarte salony o twardych powierzchniach brzmią echem?

Wnętrza minimalistyczne zwykle opierają się na materiałach, które pochłaniają najmniej: polerowanych lub ceramicznych podłogach, dużych przeszkleniach, gołych betonowych sufitach i malowanym tynku. Każdy z nich ma niski współczynnik pochłaniania, więc całkowita chłonność A pozostaje mała. Otwarty plan pogarsza sprawę. Strefy kuchni, jadalni i salonu łączą się w jedną dużą objętość V, a stosunek objętości do chłonności rośnie. Dźwięk krąży po przestrzeni dłużej, a każda kolejna sylaba trafia na pogłos poprzedniej. Mowa staje się trudniejsza do zrozumienia, nawet przy umiarkowanej głośności.

Jest to ten sam mechanizm, który opisano w akustyce pomieszczeń. Rozwiązaniem jest więcej powierzchni pochłaniających, a nie więcej masy: ciężar nie skraca zaniku.

Czym czas pogłosu różni się od pochłaniania i izolacyjności akustycznej?

Trzy pojęcia łatwo pomylić, a każde opisuje co innego.

• Współczynnik pochłaniania opisuje jeden materiał, w skali od 0 do 1.
• Czas pogłosu opisuje całe pomieszczenie, w sekundach, na podstawie wszystkich jego powierzchni i obiektów razem.
• Izolacyjność akustyczna na przenikanie powietrzne, podawana jako Rw, opisuje, ile ściana, podłoga lub drzwi blokują dźwięk przenikający do sąsiedniego pomieszczenia.

Dodawanie pochłaniaczy skraca czas pogłosu, ale nie powstrzyma muzyki sąsiada przed wejściem do mieszkania. Do tego potrzebna jest masa, odsprzęgnięcie i szczelne połączenia, które omówiono w części o izolacyjności akustycznej na przenikanie powietrzne. Dźwięk może też obejść przegrodę przez inne elementy, co nazywa się transmisją boczną.

Jak mierzy się czas pogłosu w gotowym pomieszczeniu?

Na miejscu wytwarza się głośny, krótki impuls lub sygnał szumowy, rejestruje zanik mikrofonem i oblicza czas potrzebny do ustalonego spadku poziomu. Ponieważ najniższa część krzywej zaniku jest często przesłonięta przez hałas tła, praktycy zwykle ekstrapolują wynik z wczesnej części krzywej; metoda ta nazywa się T20 lub T30, zależnie od używanego zakresu. Pomiary wykonuje się przy kilku częstotliwościach i z kilku położeń źródła oraz mikrofonu. Standardowe procedury badawcze, takie jak seria ISO 3382, określają, jak należy przeprowadzić pomiar.

Jakie środki skracają czas pogłosu w domu?

Chłonność można dodać bez zmian konstrukcyjnych. Poniższa tabela zestawia częste rozwiązania i ich ograniczenia. Powierzchnię pochłaniającą umieszczaj tam, gdzie odbicia są najsilniejsze.

Kilka umiarkowanych środków zwykle działa lepiej niż jeden duży. Przed poleganiem na danych producenta o chłonności sprawdź je w odniesieniu do uznanej metody badawczej.

Jaki czas pogłosu należy przyjąć przy projektowaniu domu?

Ten artykuł nie podaje wartości docelowej i nie należy jej przepisywać z ogólnych źródeł. Właściwa wartość zależy od kubatury pomieszczenia, jego przeznaczenia i rozpatrywanego pasma częstotliwości. Celem nie jest też martwe pomieszczenie, ponieważ w nim mowa brzmi nienaturalnie. Na Słowacji wymagania akustyczne wynikają z obowiązującej ustawy budowlanej i jej norm technicznych, które przed podaniem jakiejkolwiek wartości klientowi należy przeczytać w aktualnym brzmieniu. W konkretnym pomieszczeniu akustyk może wykonać pomiar i zaproponować ukierunkowane środki.