Poziom rozwoju (LOD)

Co właściwie obiecuje Level of Development?

Level of Development (LOD) to zadeklarowana obietnica dotycząca tego, w jakim stopniu można polegać na pojedynczym elemencie w modelu BIM do konkretnego celu na konkretnym etapie projektu, a nie ocena tego, jak dopracowany czy realistyczny wygląda model. Wartość LOD przypisana ścianie, belce czy przewodowi wentylacyjnemu mówi kolejnej osobie w łańcuchu, kosztorysantowi, konstruktorowi, wykonawcy, dokładnie na czym mogą bezpiecznie polegać w kwestii rozmiaru, położenia i właściwości tego elementu, a co muszą jeszcze zweryfikować gdzie indziej. Mylenie ładnie wyglądającego modelu z wiarygodnym to najczęstsze nieporozumienie, z jakim nietechniczni klienci przychodzą do rozmowy o BIM.

Ponieważ LOD to obietnica, a nie stałe ustawienie w oprogramowaniu, ten sam kształt geometryczny, na przykład prostopadłościan reprezentujący okno, może mieć różny LOD w zależności od tego, jakie dane za nim stoją i na jakim etapie projektu powstał. Prostopadłościan bez potwierdzonych wymiarów to LOD 100, nawet jeśli jest renderowany z fotorealistycznym szkłem; prostopadłościan z numerem katalogowym producenta, profilem ramy i tolerancją montażu to LOD 400, nawet jeśli jest narysowany jako zwykły prostokąt.

Co oznaczają poziomy LOD od 100 do 500?

Powszechnie stosowana drabina biegnie od LOD 100, czyli koncepcyjnej bryły masowej, do LOD 500, czyli zweryfikowanego w terenie elementu stanu istniejącego, przy czym każdy szczebel dodaje konkretny, nazwany przyrost wiarygodności, a nie po prostu więcej wielokątów.

Czym Level of Development różni się od Level of Detail?

Level of Detail opisuje, jak bogato graficznie wygląda element; Level of Development opisuje, w jakim stopniu można polegać na tym, co element deklaruje, a te dwie rzeczy często rozjeżdżają się w przeciwnych kierunkach. Drzwi narysowane jako pojedyncza płaska płaszczyzna mogą już mieć potwierdzoną klasę odporności ogniowej, komplet okuć i referencję dostawcy, czyli wysoki Level of Development w niskiej szczegółowości graficznej. I odwrotnie, pięknie wyrenderowana kuchnia z widocznymi uchwytami szafek i teksturą drewna to wciąż LOD 200, jeśli żaden z tych obiektów nie ma potwierdzonych wymiarów ani specyfikacji.

Ta różnica ma największe znaczenie przy przekazywaniu projektu między osobami. Klient, który ocenia postęp po tym, jak realistycznie wygląda spacer po modelu, może być uspokojony modelem, który pod względem danych jest wciąż prowizoryczny. Zadanie wprost pytania, jaki LOD osiągnął dany element, jest bardziej użyteczne niż pytanie, jak wykończona wygląda wizualizacja.

Dlaczego wycena na podstawie modelu LOD 200 to klasyczny kosztowny błąd?

Ponieważ element LOD 200 to geometria zastępcza, ogólna ściana lub okno stojące za decyzję, która jeszcze nie zapadła, a traktowanie ich ilości jako wiążącego zestawienia materiałów wprowadza założenie tak, jakby było faktem. Otwory okienne wymiarowane pod standardowy produkt, nachylenie dachu wybrane do wstępnej bryły czy układ podłogi założony zanim konstruktor się wypowie, wszystko to może się istotnie zmienić, gdy projekt osiągnie LOD 300. Wykonawca, który wycenia na podstawie eksportu z LOD 200, albo klient, który na tej podstawie zobowiązuje się do budżetu, wycenia hipotezę.

Praktyczna dyscyplina jest prosta: każdy, kto przekazuje zestawienia ilości lub kosztorys, powinien podać LOD modelu źródłowego wraz z liczbami, a każdy, kto je otrzymuje, powinien o to zapytać. Ten jeden nawyk zapobiega najczęstszej i najdroższej kategorii sporów między architektem, inżynierem i wykonawcą.

Jak LOD mapuje się na słowackie fazy projektowania?

Każda faza projektowania w Komarch design phases ma de facto górny limit LOD, ponieważ to, co jest zdefiniowane jako rezultat danej fazy, jest tym, co faktycznie kupuje się w ramach honorarium architekta, a nie liczbą zapisaną w standardowej umowie.

Gdzie pasuje LOD 350 i dlaczego nie ma poziomu między każdą parą liczb?

LOD 350 istnieje po to, by opisać połączenia i styki między systemami budynku, czyli moment, w którym belka konstrukcyjna i przewód wentylacyjny muszą się zgodzić co do tego, gdzie dokładnie się spotykają, i celowo znajduje się między 300 a 400, nie zastępując żadnego z nich. Został dodany do pierwotnej sekwencji 100 do 500 właśnie dlatego, że koordynacja i wykrywanie kolizji potrzebowały zdefiniowanego punktu kontrolnego, którego zwykły LOD 300 nie obejmował, a pełny LOD 400 ze szczegółami wykonawczymi nie był jeszcze uzasadniony.

Żadna inna luka w sekwencji nie ma podobnie zdefiniowanego poziomu pośredniego. Mówienie o projekcie jako o "LOD 250" w trakcie projektowania budowlanego to skrót myślowy na określenie postępu, a nie zdefiniowany szczebel i nie powinno być tak traktowane w umowie ani przy przekazaniu.

Kto decyduje o wymaganym LOD i gdzie jest to zapisane?

Wymagany LOD dla każdego elementu i fazy jest określony w planie realizacji BIM lub równoważnym briefie uzgodnionym między architektem, inżynierami i klientem, a nie wnioskowany później z tego, co akurat wygenerowało oprogramowanie. W projekcie mieszkaniowym bez formalnego zamówienia BIM sama faza wyznacza domyślny limit: nikt nie oczekuje szczegółów trasowania przewodów na poziomie wykonawczym na etapie koncepcji i nikt nie powinien akceptować geometrii zastępczej przy przekazaniu.

Dane wymieniane między branżami zwykle podróżują jako otwarte pliki, dzięki czemu strona otrzymująca może sprawdzić, jaki LOD faktycznie dotarł, zamiast ufać etykiecie nadawcy.

Co LOD oznacza praktycznie dla samodzielnej praktyki mieszkaniowej w Polsce?

Dla większości domów jednorodzinnych użyteczny zakres kończy się na LOD 300 do 350: wystarczająco, by potwierdzić ilości do pozwolenia i skoordynować konstrukcję z trasami instalacji, bez płacenia za szczegóły na poziomie wykonawczym, których projekt nie potrzebuje. Dążenie do LOD 400 ma sens wybiórczo, na przykład dla prefabrykowanego szkieletu drewnianego lub złożonego systemu przeszkleń, gdzie producent potrzebuje dokładnych danych o połączeniach, a nie jako ogólny cel dla całego domu.

LOD 500 warto zaplanować w budżecie świadomie, a nie zakładać, że stanie się to automatycznie przy przekazaniu. Jeśli nikt nie ma w umowie weryfikacji modelu z wykończonym budynkiem, to co klient otrzymuje na końcu, to wciąż model projektowy z poprawkami z etapu realizacji, a nie prawdziwy zapis stanu istniejącego.