Głowica komina

Głowica komina to górna część komina: odcinek wystający ponad dach, w którym znajduje się wylot przewodu dymowego i który jest w pełni narażony na działanie deszczu, śniegu, wiatru i mrozu. W słowackiej praktyce budowlanej nazywa się ją komínová hlava. Zaczyna się w miejscu, w którym obróbka kominiarska uszczelnia połączenie z dachem, jest to więc część komina znajdująca się na otwartym powietrzu.

Z czego składa się głowica komina?

Murowany trzon komina wyprowadza ściany przewodu dymowego przez dach. Płyta nakrywowa lub nasada zamyka górną część trzonu wokół otworów przewodów dymowych. Krawędź ociekowa (drip edge) odprowadza wodę z dala od muru poniżej. Wylot przewodu dymowego, czasami wyposażony w nasadę, uwalnia spaliny z przewodu dymowego.

W jaki sposób płyta nakrywowa i jej krawędź ociekowa chronią trzon?

Płyta nakrywowa to płaski lub lekko nachylony zwieńczenie, zwykle wykonane z betonu, kamienia lub metalu, które przykrywa trzon z wyjątkiem otworów przewodów dymowych. Jej spadek kieruje wodę deszczową na zewnątrz, z dala od przewodu dymowego i cegieł. Krawędź ociekowa to dolna krawędź płyty, która powinna wystawać poza lico trzonu, aby woda swobodnie opadała, nie spływając po ścianie. Bez takiego wysunięcia woda spływa po powierzchni cegieł i nasiąka górne warstwy, co jest typowym początkiem złuszczeń.

Nasada nie powinna być sztywno połączona z przewodem dymowym. Przewód dymowy nagrzewa się i ochładza znacznie bardziej niż otaczający go mur, dlatego połączenie między nimi musi umożliwiać ruch. Nasada osadzona sztywno na przewodzie dymowym z czasem pęka w miejscu połączenia.

Jaki wpływ na ciąg mają daszki ochronne i nasady kominowe?

Daszek ochronny to osłona nad wylotem przewodu dymowego, która chroni wkład kominowy przed deszczem, śniegiem i zanieczyszczeniami, ale musi pozostawiać wylot na tyle otwarty, aby spaliny mogły swobodnie uchodzić. Nasadą kominową (cowl) jest element wylotowy, który wykorzystuje siłę wiatru do wspomagania wypływu spalin lub ograniczania zaciągu wstecznego (downdraught), jaki wiatr może wtłaczać do przewodu. Jej działanie zależy od kierunku i prędkości wiatru, dlatego nasada jest narzędziem dla konkretnej lokalizacji, a nie gwarantowanym rozwiązaniem wszystkich problemów.

Łapacze iskier, po słowacku lapač iskier, to drobne siatki montowane w kominach na paliwo stałe, które zapobiegają wydostawaniu się żaru z przewodu dymowego. Każda nasada powinna być zgodna z instrukcją producenta urządzenia grzewczego.

Jak wysokość głowicy wpływa na ciąg?

Ciąg zależy od wysokości słupa gorących spalin oraz od różnicy temperatur między przewodem dymowym a powietrzem zewnętrznym. Głowica zwiększa tę wysokość, ale jej położenie względem kalenicy dachu jest równie ważne jak całkowita długość. Głowica umieszczona nisko przy kalenicy jest narażona na turbulencje powstające, gdy wiatr przepływa nad dachem. Turbulencje te mogą wytworzyć strefę podwyższonego ciśnienia przy wylocie, która wtłacza spaliny z powrotem do przewodu. Jest to zaciąg wsteczny, który często objawia się wydobywaniem się dymu do pomieszczenia podczas wietrznej pogody.

Podobny problem powodują pobliskie przeszkody. Wysokie drzewo, sąsiedni budynek lub zbocze wzgórza mogą kierować wiatr na wylot, nawet jeśli sam komin wydaje się dobrze usytuowany.

Dlaczego ceglane głowice kominów niszczeją najszybciej?

Górna część murowanego trzonu komina jest najbardziej narażona na działanie czynników atmosferycznych w całym budynku. Woda wsiąka w cegłę i spoiny zaprawy, a gdy zamarza, rozszerza się. Powtarzające się cykle zamrażania i rozmrażania niszczą zewnętrzną warstwę cegieł i osłabiają spoiny, dlatego złuszczenia, luźne cegły i otwarte spoiny pojawiają się najpierw właśnie na głowicy. Uszkodzenia mrozowe i atmosferyczne są najczęstszym powodem napraw głowicy komina.

Wcześniejsze naprawy często pogarszają sytuację. Twarda zaprawa cementowa i tynk cementowy są sztywniejsze i mniej przepuszczalne niż miękka zaprawa wapienna stosowana w starszych murach, przez to to cegła przejmuje naprężenia zamiast spoiny, a wilgoć zostaje uwięziona wewnątrz trzonu. Mrozoodporność materiałów murowych jest omówiona w haśle mrozoodporność.

Jak naprawia się uszkodzoną głowicę komina?

Naprawa zaczyna się od diagnozy: specjalista sprawdza, która część uległa awarii i czy woda dotarła do wkładu kominowego. Luźne lub złuszczone cegły wymienia się na elementy o dopasowanym rozmiarze i wytrzymałości, a otaczające spoiny są ponownie fugowane. W przypadku starszych murów ponowne fugowanie powinno wykorzystywać zaprawę wapienną miększą od cegły, aby wilgoć mogła odparowywać przez spoiny, a nie przez lico cegły. Pęknięte nasady wymienia się, a krawędź ociekową odtwarza, aby woda ponownie swobodnie opadała z trzonu. Kosmetyczne pokrycie uszkodzonej głowicy cienką warstwą cementu tylko zatrzymuje wodę w środku. Jeśli woda dotarła do przewodu dymowego, wkład kominowy wymaga osobnej oceny.

W jaki sposób kominiarz dociera do głowicy?

Kominár musi wyczyścić całą długość przewodu dymowego, co oznacza dostęp z obu końców. Czyszczenie zwykle rozpoczyna się od strony urządzenia grzewczego, przez drzwiczki wycierowe lub punkt dostępny u podstawy. Górny koniec jest osiągany przez wylot, za pomocą prętów przepuszczanych przez nasadę. Jeśli nasada lub daszek są trwale zamurowane lub przyspawane, kominiarz nie może przez nie przejść, a górna część przewodu pozostaje nieczyszczona. Głowica powinna być zaprojektowana tak, aby nasadę można było podnieść, odkręcić lub zdemontować bez uszkodzeń.

Inspekcja górnej części wymaga również bezpiecznego dostępu na dach. Stała drabina lub właz dachowy są bezpieczniejsze niż improwizowane wspinanie się i ułatwiają sprawdzenie głowicy po burzach.